Haken, breien, borduren, kantklossen, weven, quilten, vilten; met name in de mode- en designwereld komt steeds meer herwaardering voor traditionele textiele handwerktechnieken. In Dordrecht is een uniek project gestart. Onder de naam Wereldwijven maken handwerksters uit verschillende culturen eigentijdse mode- en interieurproducten; op aanvraag, óók voor zelfproducerende ontwerpers en bedrijven. Een gesprek met initiatiefneemster Jolanda Branderhorst, die met name het creatieve proces begeleidt en bewaakt.

Door: Monique van Empel

Wereldwijven is jouw geesteskind. Stel jezelf eerst eens even voor.

‘Ik ben ‘ooit’ afgestudeerd als modevormgever aan de Willem de Kooning Academie. Daarna heb ik een tijdje in de redactie gezeten van het blad Textiel Plus, waar ik vernieuwing binnen textiel in materiaal en techniek als specialiteit had. Ik ben een van de initiatiefnemers van Galerie Intermezzo en de gelijknamige stichting die activiteiten bevordert op het gebied van vormgeving. Ik organiseer exposities voor de galerie, maar ook in opdracht van anderen zoals Studium Generale in Delft, het Schielandhuis in Rotterdam en de Kunstkerk in Dordrecht. Ik houd van textiel en bijzondere vormgeving, van vernieuwing én van het kansen geven aan ontwerpers. Vooral aan talent in het algemeen. Al die zaken zijn vertegenwoordigd in Wereldwijven.’

Hoe is het idee voor Wereldwijven ontstaan?

‘Tegenwoordig ontwikkelen steeds meer Nederlandse ontwerpers duurzame designproducten voor de westerse markt door samen te werken met ambachtsmensen uit andere culturen. Dit gebeurt veelal op locatie in landen als Marokko, Turkije, Nepal, India en Suriname. Ook in Nederland wonen echter veel vrouwen die bepaalde traditionele handwerktechnieken nog beheersen. Maar die alleen binnenshuis gebruiken. Of zich niet realiseren dat hun ambacht ook in Nederland van waarde kan zijn. Wereldwijven is als multicultureel project opgezet door galerie Intermezzo om handwerktechnieken van nieuwe Nederlanders uit de regio Dordrecht te combineren met de ideeën van pas afgestudeerde modeontwerpers en designers, die wel allerlei ontwerpen verzinnen, maar veelal niet kunnen handwerken.’

Heeft elk land z’n eigen specifieke handwerktechnieken?

‘Onze handwerkers komen voornamelijk uit Marokko en Turkije, maar ook Nederlandse dames zijn van de partij. Verschillen zitten ‘m meer in detail. Zo komt het fijne haakwerk met een heel dunne draad voornamelijk uit Turkije. Het lijkt bijna kantkloswerk. Heel bijzonder ook zijn de kaftanknoopjes uit Marokko, waar ook veel borduurwerk vandaan komt. De meeste Nederlandse dames werken met een wat grovere draad, maar niet minder mooi hoor!’

Hoe verloopt de samenwerking tussen handwerksters en vormgevers?

‘Elk jaar organiseren we in galerie Intermezzo een expositie met eindexamenwerk van verschillende academies in Nederland. Dit jaar was het thema 'Wat een werk', een ambachtelijke tentoonstelling. Hieruit hebben we een startende produktontwerper, een sieraadontwerper en een modeontwerper geselecteerd; zowel op hun ontwerptalent als sociale vaardigheden. Want dat is erg belangrijk in dit project. Geen van drieën kon nog echt handwerken. Juist die kruisbestuiving van traditionele handwerktechnieken en eigentijdse vormgeving, van allochtone en autochtone vrouwen, leidt tot een heel eigen, multiculturele collectie mode- en interieurproducten.’

Maar Wereldwijven is méér dan een gezellig handwerkclubje, toch?

‘Jazeker! Het sociale aspect is belangrijk, maar de artistieke kwaliteit en professionalisering van de producten is prioriteit nummer één. We motiveren de vrouwen ook om dat als hún uitdaging te zien. Sterker nog: het project is er uiteindelijk op gericht dat de vrouwen die nu vrijwillig handwerken zich kunnen ontwikkelen tot zelfstandige ondernemers. Met een passende kijk op betaald werk. We helpen ze indien nodig met de taal, een stuk educatie, organisatie en verkoop. Daarbij zijn we bezig met een databank van de handwerkers, zodat zij benaderd kunnen worden door derden voor betaalde opdrachten. Wereldwijven hoopt dus enerzijds een herwaardering te bewerkstelligen van traditionele handwerktechnieken door een stuk professionalisering en de verkoop van concrete designproducten via Intermezzo, maar tegelijkertijd wordt gewerkt aan de positieverbetering van vrouwen uit diverse culturen; zowel op maatschappelijk, sociaal als financieel niveau.’

Kun je enkele voorbeelden noemen van mode- en interieurproducten die door Wereldwijven gemaakt zijn en te koop in jullie eigen webshop?

‘Met onze kleding en accessoires bewegen we ons op de grenzen van toegepaste en autonome kunst. We hebben zijden tops, bestaande uit luchtige lapjes gecombineerd met kralen, geborduurde en gehaakte lapjes, of met stoer leer. Ook heel bijzonder zijn de sieraden van metalen en porseleinen schakels die deels ‘ingepakt’ zijn met heel fijn Turks haakwerk. En we hebben veel kussens en woonplaids gedecoreerd met huiselijke breisels, haak- en borduurwerk in eigentijdse kleuren.’

Zijn er al concrete opdrachten vanuit de industrie of zelfstandige ontwerpers?

‘In principe kan iedereen contact opnemen met Wereldwijven voor handwerk in opdracht ten behoeve van een eigen collectie. Zo wil een webwinkel een rokje en een kussen in serie. Ook is er een ontwerpster die zelf tweedehands kleding re-designed en die door Wereldwijven wil laten decoreren met bloemen. Gelukkig hebben we inmiddels een eigen werkplek, zodat we lekker aan de slag kunnen.’